عنوان سئو: گاورنر آسانسور، کفشک کابین و فلکه هرزگرد چیست؟
متا دیسکریپشن: بررسی تخصصی عملکرد گاورنر آسانسور، کفشک کابین و فلکه هرزگرد، انواع، کاربرد، علائم خرابی، نکات نصب و نگهداری قطعات آسانسور.
کلمه کلیدی اصلی: گاورنر آسانسور
کلمات کلیدی مرتبط: کفشک کابین آسانسور، فلکه هرزگرد آسانسور، قطعات آسانسور، تعمیر گاورنر آسانسور، قیمت کفشک آسانسور
گاورنر آسانسور، کفشک کابین و فلکه هرزگرد چیست؟
آسانسور پرشیا لیفت مجموعهای از قطعات مکانیکی، الکتریکی و کنترلی است که باید هماهنگ با یکدیگر کار کنند. عملکرد صحیح موتور، تابلو فرمان، سیمبکسل، ریل، ترمز و تجهیزات ایمنی، مستقیماً بر امنیت مسافران و کیفیت حرکت کابین تأثیر میگذارد.
در میان قطعات مهم آسانسور، گاورنر آسانسور، کفشک کابین و فلکه هرزگرد نقش ویژهای دارند. گاورنر وظیفه کنترل سرعت غیرمجاز و فعالسازی سیستم ایمنی را بر عهده دارد. کفشک کابین، حرکت کابین را در مسیر ریلها هدایت میکند و از لرزش و جابهجایی جانبی آن میکاهد. فلکه هرزگرد نیز برای تغییر مسیر سیمبکسل، تنظیم آرایش سیمها و در برخی سیستمها افزایش زاویه درگیری سیمبکسل با فلکه کششی استفاده میشود.
در این مقاله، عملکرد، انواع، کاربرد، علائم خرابی و نکات مهم نگهداری این سه قطعه را بررسی میکنیم.
گاورنر آسانسور چیست؟
گاورنر آسانسور یا Overspeed Governor یکی از تجهیزات اصلی سیستم ایمنی آسانسورهای کششی است. این قطعه، سرعت حرکت کابین را بهصورت مکانیکی کنترل میکند و در صورت افزایش بیش از حد سرعت، فرمان توقف ایمنی را صادر میکند.
گاورنر معمولاً در موتورخانه، بالای چاه آسانسور یا در برخی مدلها در قسمت پایین چاه نصب میشود. یک سیمبکسل مخصوص به نام سیمبکسل گاورنر از روی فلکه گاورنر عبور کرده و به وسیله فلکه کششی یا وزنه تنش در پایین چاه، بهصورت یک حلقه بسته حرکت میکند.
گاورنر با سیمبکسل اصلی آسانسور تفاوت دارد. سیمبکسل اصلی برای جابهجایی کابین و وزنه تعادل استفاده میشود، اما سیمبکسل گاورنر وظیفه انتقال فرمان مکانیکی به ترمز ایمنی کابین را بر عهده دارد.
نحوه عملکرد گاورنر آسانسور
عملکرد گاورنر را میتوان در چند مرحله توضیح داد:
- با حرکت کابین، سیمبکسل گاورنر نیز حرکت میکند و فلکه گاورنر را میچرخاند.
- تا زمانی که سرعت کابین در محدوده مجاز باشد، گاورنر بدون دخالت به کار خود ادامه میدهد.
- در صورت افزایش سرعت کابین، وزنههای گریز از مرکز یا مکانیزم داخلی گاورنر فعال میشوند.
- ابتدا کنتاکت ایمنی گاورنر وارد عمل شده و مدار حرکت آسانسور را قطع میکند.
- در صورت ادامه افزایش سرعت، گاورنر سیمبکسل خود را قفل میکند.
- قفل شدن سیمبکسل باعث فعال شدن ترمز ایمنی کابین یا Safety Gear میشود.
- ترمز ایمنی با درگیر شدن با ریلها، سرعت کابین را کاهش داده و آن را متوقف میکند.
آستانه عملکرد گاورنر باید بر اساس سرعت نامی آسانسور، نوع سیستم ایمنی، طراحی سازنده و الزامات استاندارد تعیین شود. در بسیاری از سیستمهای رایج، عملکرد گاورنر در سرعتی بالاتر از سرعت نامی و معمولاً در محدودهای مانند ۱۱۵ تا ۱۴۰ درصد سرعت نامی تنظیم میشود؛ اما عدد نهایی نباید بهصورت عمومی برای همه آسانسورها در نظر گرفته شود.
اجزای اصلی گاورنر آسانسور
گاورنر از بخشهای مختلفی تشکیل شده است که هماهنگی میان آنها برای عملکرد صحیح سیستم ایمنی ضروری است:
- فلکه اصلی گاورنر؛
- وزنهها یا فکهای گریز از مرکز؛
- کنتاکت الکتریکی ایمنی؛
- مکانیزم قفلکننده سیمبکسل؛
- سیمبکسل گاورنر؛
- فلکه کششی یا وزنه تنش در چاه؛
- محافظها و پایههای نصب.
خرابی هرکدام از این بخشها میتواند باعث عملکرد نادرست گاورنر شود. برای مثال، شل بودن سیمبکسل، زنگزدگی فلکه، خرابی بلبرینگ یا تنظیم نبودن کنتاکت، ممکن است باعث تأخیر در عملکرد یا حتی فعال شدن بیدلیل سیستم ایمنی شود.
انواع گاورنر آسانسور
گاورنر یکطرفه
گاورنر یکطرفه معمولاً برای کنترل سرعت بیش از حد کابین در جهت پایین آمدن استفاده میشود. این نوع گاورنر در بسیاری از آسانسورهای معمولی کاربرد دارد.
گاورنر دوطرفه
گاورنر دوطرفه میتواند افزایش سرعت کابین را در هر دو جهت بالا و پایین تشخیص دهد. این مدل در برخی آسانسورهای خاص، پرسرعت یا پروژههایی که الزامات ایمنی بیشتری دارند، مورد استفاده قرار میگیرد.
گاورنر مکانیکی
گاورنرهای مکانیکی با استفاده از وزنه گریز از مرکز و مکانیزم قفل مکانیکی کار میکنند. مزیت اصلی این تجهیزات، وابسته نبودن عملکرد اصلی آنها به نرمافزار یا برق ساختمان است.
گاورنر مجهز به کنتاکت ایمنی
تقریباً بیشتر گاورنرهای جدید علاوه بر مکانیزم مکانیکی، دارای کنتاکت الکتریکی هستند. این کنتاکت پیش از درگیری کامل ترمز ایمنی، مدار فرمان آسانسور را قطع میکند.
نکات مهم در انتخاب گاورنر آسانسور
برای انتخاب گاورنر مناسب، توجه به قیمت بهتنهایی کافی نیست. مشخصات زیر باید با طراحی آسانسور هماهنگ باشند:
- سرعت نامی آسانسور؛
- قطر و مشخصات سیمبکسل گاورنر؛
- نوع ترمز ایمنی کابین؛
- یکطرفه یا دوطرفه بودن سیستم؛
- جهت حرکت و محل نصب؛
- ظرفیت و وزن کابین؛
- تأییدیهها و مدارک فنی؛
- امکان تنظیم و سرویس قطعه؛
- هماهنگی با استانداردهای پروژه.
نصب گاورنر باید توسط تکنسین مجاز انجام شود. تغییر تنظیمات، باز کردن فکها یا دستکاری کنتاکت ایمنی بدون تجهیزات مناسب میتواند عملکرد سیستم را مختل کند.
کفشک کابین آسانسور چیست؟
کفشک کابین آسانسور قطعهای است که روی قاب کابین نصب میشود و حرکت قاب را در امتداد ریلهای راهنما کنترل میکند. کابین آسانسور بهتنهایی نباید در چاه آزادانه حرکت کند؛ بلکه باید در مسیر مشخص و با کمترین لرزش روی ریلها هدایت شود.
کفشکها معمولاً در قسمت بالایی و پایینی قاب کابین نصب میشوند. تعداد و آرایش آنها به طراحی آسانسور، ظرفیت کابین، سرعت حرکت و نوع قاب بستگی دارد.
وظایف اصلی کفشک کابین عبارتاند از:
- هدایت کابین در مسیر عمودی؛
- کاهش حرکت جانبی کابین؛
- کمک به حفظ فاصله مناسب میان کابین و دیواره چ؛
- کاهش لرزش هنگام حرکت؛
- کمک کمک به حرکت نرم در محل اتصال ریلها؛
- حفظ تراز کابین هنگام توقف در طبقات.
کفشک، قطعهای برای متوقف کردن سقوط کابین نیست. وظیفه توقف اضطراری بر عهده ترمز ایمنی، گاورنر و سایر تجهیزات مربوط است. کفشک صرفاً نقش هدایت و کنترل حرکت جانبی را ایفا میکند.
انواع کفشک کابین آسانسور
کفشک لغزشی
کفشک لغزشی از یک بدنه فلزی و لاینر یا لقمهای از جنس پلیمر، نایلون، تفلون یا مواد مشابه تشکیل میشود. این لاینر با سطح ریل در تماس است و کابین را در مسیر مشخص هدایت میکند.
کفشکهای لغزشی معمولاً در آسانسورهای کمسرعت و متوسط، ساختمانهای مسکونی و برخی آسانسورهای باربر استفاده میشوند. مزیت آنها، ساختار ساده، قیمت مناسب و تعمیر آسان است.
در این نوع کفشک، وضعیت لاینر و روغنکاری ریل اهمیت زیادی دارد. البته مقدار و نوع روغن باید مطابق دستورالعمل سازنده باشد؛ روغنکاری بیش از حد میتواند باعث جذب گردوغبار، ایجاد آلودگی و کاهش کیفیت حرکت شود.
کفشک غلطکی
کفشک غلطکی دارای چرخهایی است که با فشار فنر یا مکانیزم تنظیمی روی ریل حرکت میکنند. این چرخها معمولاً از پلییورتان یا مواد مقاوم ساخته میشوند.
کفشک غلطکی برای آسانسورهای پرسرعت، ساختمانهای مرتفع و پروژههایی که کیفیت حرکت اهمیت زیادی دارد، انتخاب مناسبی است. اصطکاک کمتر، حرکت نرمتر و کاهش صدای حرکت از مزایای این نوع کفشک به شمار میرود.
در کفشک غلطکی باید وضعیت چرخها، بلبرینگها، فنرها، محور و سطح ریل بررسی شود. ایجاد ترک، ساییدگی، خوردگی، لقی یا به وجود آمدن قسمت صاف روی چرخ، از نشانههای نیاز به تعمیر یا تعویض است.
علائم خرابی کفشک کابین آسانسور
فرسودگی کفشک کابین ممکن است با علائم مختلفی همراه باشد:
- لرزش کابین هنگام حرکت؛
- صدای ساییدگی یا ضربه در چاه؛
- تکان خوردن کابین هنگام ورود یا خروج مسافر؛
- افزایش اصطکاک و صدای غیرعادی؛
- سایش نامنظم ریلها؛
- توقف ناصاف کابین نسبت به سطح طبقه؛
- تغییر فاصله کفشک با ریل؛
- مشاهده ترک یا شکستگی در لاینر یا چرخ.
البته همه لرزشها به کفشک مربوط نیستند. تاب داشتن ریل، تراز نبودن اتصالات، خرابی فلکه، تنظیم نبودن سیمبکسل یا ایراد در موتور و درایو نیز میتواند چنین علائمی ایجاد کند. تشخیص نهایی باید توسط سرویسکار انجام شود.
فلکه هرزگرد آسانسور چیست؟
فلکه هرزگرد آسانسور یا Deflector Sheave، یک فلکه کمکی است که برای تغییر مسیر سیمبکسلها و تنظیم آرایش مکانیکی سیستم کششی استفاده میشود. برخلاف فلکه کششی اصلی، فلکه هرزگرد معمولاً نیروی محرک تولید نمیکند و توسط موتور به حرکت درنمیآید.
این قطعه با چرخش سیمبکسلها حرکت میکند و باید مقاومت کمی داشته باشد. فلکه هرزگرد ممکن است در موتورخانه، بالای چاه، کنار فلکه کششی، روی قاب کابین یا در قسمت وزنه تعادل نصب شود؛ محل نصب آن به نوع سیستم سیمبکسلکشی بستگی دارد.
وظایف فلکه هرزگرد
فلکه هرزگرد میتواند وظایف مختلفی داشته باشد:
- تغییر مسیر سیمبکسل؛
- ایجاد فاصله مناسب بین کابین، وزنه تعادل و فلکه کششی؛
- تنظیم زاویه ورود و خروج سیمبکسل؛
- افزایش زاویه درگیری سیمبکسل با فلکه کششی، در صورت طراحی مناسب؛
- کمک به اجرای سیستمهای ۲ به ۱؛
- جلوگیری از برخورد سیمبکسل با سازه یا تجهیزات چاه؛
- کاهش نامنظمی مسیر سیمبکسلها.
افزایش زاویه درگیری باعث میشود سطح تماس سیمبکسل با فلکه کششی بیشتر شود و انتقال نیرو از طریق اصطکاک به شکل مناسبتری انجام گیرد. بااینحال، استفاده از فلکه هرزگرد باید براساس محاسبات مهندسی، قطر فلکه، نوع شیار و زاویه مسیر سیمبکسل انجام شود.
تفاوت فلکه هرزگرد و فلکه کششی
فلکه کششی مستقیماً به موتور یا گیربکس متصل است و گشتاور موتور را به سیمبکسل انتقال میدهد. شیارهای فلکه کششی باید اصطکاک لازم را ایجاد کنند تا کابین و وزنه تعادل حرکت کنند.
اما فلکه هرزگرد به موتور متصل نیست و وظیفه اصلی آن تغییر مسیر یا تنظیم هندسه سیمبکسل است. با وجود این، فشار زیادی از طرف سیمبکسل به آن وارد میشود و کیفیت بلبرینگ، شیار و محور آن اهمیت بالایی دارد.
اشتباه در انتخاب فلکه هرزگرد میتواند باعث تغییر زاویه سیمبکسل، سایش لبه شیار، ایجاد صدای غیرعادی و کاهش عمر سیمبکسل شود.
نکات نگهداری فلکه هرزگرد آسانسور
بازرسی فلکه هرزگرد باید بهصورت دورهای انجام شود. مهمترین موارد قابل بررسی عبارتاند از:
- سلامت بلبرینگ و نبود لقی شعاعی یا محوری؛
- چرخش آزاد و بدون صدای فلکه؛
- نبود ترک، شکستگی یا خوردگی روی بدنه؛
- بررسی یکنواختی شیارها؛
- کنترل همراستایی سیمبکسل با شیار؛
- بررسی سایش یا لهشدگی سیمبکسل؛
- کنترل پیچها، محور و پایه نگهدارنده؛
- وجود محافظ مناسب برای جلوگیری از خروج سیمبکسل از شیار.
اگر سیمبکسل در شیار فلکه هرزگرد بهصورت مایل حرکت کند، احتمال سایش یکطرفه و آسیب به رشتههای سیم افزایش مییابد. همچنین لقی بلبرینگ میتواند باعث لرزش فلکه و انتقال ارتعاش به کابین شود.
ارتباط گاورنر، کفشک و فلکه هرزگرد در عملکرد آسانسور
این سه قطعه وظایف متفاوتی دارند، اما خرابی هرکدام میتواند بر عملکرد کلی آسانسور اثر بگذارد.
گاورنر، قطعه ایمنی سیستم است و در شرایط افزایش سرعت، ترمز ایمنی را فعال میکند. کفشک کابین، حرکت کابین را روی ریلها هدایت کرده و کیفیت سواری را بهبود میدهد. فلکه هرزگرد نیز مسیر حرکت سیمبکسل را تنظیم میکند.
برای مثال، اگر کفشک کابین فرسوده باشد، کابین دچار لرزش میشود. اگر فلکه هرزگرد همراستا نباشد، سیمبکسل و فلکه کششی سریعتر فرسوده میشوند. اگر گاورنر بهدرستی تنظیم نشده باشد، ممکن است سیستم ایمنی در زمان لازم فعال نشود یا بهصورت ناخواسته آسانسور را متوقف کند.
راهنمای خرید این قطعات آسانسور
هنگام خرید گاورنر آسانسور، کفشک کابین یا فلکه هرزگرد، مشخصات فنی قطعه قبلی و طراحی آسانسور باید بررسی شود. خرید قطعه صرفاً بر اساس ظاهر یا قیمت ممکن است باعث ناسازگاری با سیستم شود.
به برند، ظرفیت، سرعت نامی، ابعاد، جنس قطعات، نوع سیمبکسل، گارانتی و خدمات پس از فروش توجه کنید. در مورد کفشک، نوع ریل و سرعت آسانسور اهمیت زیادی دارد. برای فلکه هرزگرد، قطر فلکه، تعداد شیارها، جنس شیار و مشخصات بلبرینگ باید با سیمبکسل هماهنگ باشد.
پرسشهای متداول
آیا گاورنر آسانسور باید هر سال تست شود؟
دوره تست به مقررات محلی، نوع آسانسور و برنامه سرویس و بازرسی بستگی دارد. عملکرد گاورنر و ترمز ایمنی باید طبق دستورالعمل سازنده و الزامات بازرسی توسط فرد صلاحیتدار بررسی شود.
آیا کفشک کابین باعث توقف کابین در سقوط میشود؟
خیر. کفشک وظیفه هدایت کابین روی ریل را دارد. توقف اضطراری به وسیله گاورنر و ترمز ایمنی انجام میشود.
صدای فلکه هرزگرد نشانه چیست؟
صدای فلکه ممکن است به خرابی بلبرینگ، همراستا نبودن سیمبکسل، سایش شیار یا شل بودن پایه مربوط باشد. ادامه کار آسانسور بدون بررسی میتواند باعث آسیب بیشتر شود.
کفشک لغزشی بهتر است یا غلطکی؟
هیچکدام بهصورت مطلق بهتر نیستند. نوع کفشک باید بر اساس سرعت آسانسور، ظرفیت، ارتفاع ساختمان، کیفیت مورد انتظار حرکت و طراحی ریل انتخاب شود.
جمعبندی
گاورنر آسانسور، کفشک کابین و فلکه هرزگرد از قطعات مهم در ایمنی، هدایت و حرکت نرم آسانسور هستند. گاورنر با تشخیص افزایش سرعت، در فعال شدن ترمز ایمنی نقش دارد. کفشک کابین، قاب کابین را روی ریلها هدایت میکند و فلکه هرزگرد مسیر سیمبکسلها را تنظیم و در برخی طراحیها زاویه درگیری را افزایش میدهد.
انتخاب صحیح این قطعات، نصب اصولی و سرویس دورهای، از خرابیهای پرهزینه و خطرات احتمالی جلوگیری میکند. تنظیم یا تعویض گاورنر، کفشک و فلکه هرزگرد باید توسط تکنسین متخصص و مطابق نقشه، مشخصات فنی آسانسور و استانداردهای مربوط انجام شود.
About The Author
More Stories
تعمیر تخصصی دوربین سونی، کانن و لنز سیگما با نمایندگی رسمی شرکت اطمینان
چند ترفند ساده برای افزایش صدای اسپیکر گوشی و تبلت اندروید
تاثیر نوسان برق بر عملکرد کولر گازی و راهکارهای جلوگیری از آسیب دیدن دستگاه